Жинақтаушы өмірді сақтандыруды жинақтау мен қорғауды ұштастыратыны үшін ғана бағаламайды. Оның қарапайым жинақтарда жоқ бірқатар артықшылықтары бар: салықтық шегерім, төлемдердің ерекше құқықтық мәртебесі, валютада жинау мүмкіндігі. Олар туралы ретімен айтайық. Бірден ескертеміз: төменде — Салық кодексінің қолданыстағы редакциясы және шарттардың жалпы тәжірибесі бойынша анықтамалық ақпарат; салық нормалары өзгереді, сондықтан өзекті редакцияны және нақты шарттың талаптарын тексеріңіз.
ЖТС бойынша салықтық шегерім
Қазақстан Республикасының Салық кодексі жеке табыс салығын (ЖТС) есептеу базасын жинақтаушы сақтандыру шарттары бойынша жарналар сомасына азайтуға мүмкіндік береді (сақтандырушылар ҚР СК 341-бабы 1-тармағының 53-тармақшасына сілтеме жасайды). Қарапайым тілмен айтқанда, адам жалақысының өз жинақ полисіне бағыттайтын бөлігінен табыс салығы ұсталмайды.
Шегерімді әдетте жалақыдан салық ұстаған кезде жұмыс берушінің бухгалтериясы қолданады — ол үшін қызметкер өтініш пен шарттың көшірмесін береді. Шегерімді қолдану шарттарын бухгалтерден немесе салық кеңесшісінен нақтылаңыз.
Есептеу мысалы
Мысал (иллюстрация; мөлшерлемелер, АЕК және шегерімдер өткен жылдардағы мысалдан алынған және қолданыстағылардан өзгеше болуы мүмкін): айлықақы — 200 000 ₸, міндетті зейнетақы жарнасы (10%) — 20 000 ₸, медициналық сақтандыру жарнасы (2%) — 4 000 ₸, 14 АЕК шегерімі — 48 300 ₸, ЖӨС бойынша жарна — айына 40 000 ₸.
| Көрсеткіш | Полиссіз | Полиспен |
|---|---|---|
| ЖТС базасы | 200 000 − 20 000 − 4 000 − 48 300 = 127 700 ₸ | 200 000 − 40 000 − 20 000 − 4 000 − 48 300 = 87 700 ₸ |
| ЖТС (10%) | 12 770 ₸ | 8 770 ₸ |
| Қолға тиетін жалақы | 163 230 ₸ | 167 230 ₸ |
Бұл мысалда үнем айына 4 000 ₸, жылына 48 000 ₸ және 15 жылда шамамен 720 000 ₸ құрайды — нормалар мен табыс өзгермеген жағдайда. Іс жүзінде мемлекет адамның өз болашағына жинағаны үшін ішінара «қосып төлейді».
Төлемдерге салық салынбайды
Қолданыстағы нормалар бойынша жинақтаушы сақтандыру шарттары бойынша сақтандыру төлемдеріне, әдетте, ЖТС салынбайды, ал клиентке оларды алуды декларациялаудың қажеті жоқ. Бұл өмір сүру жағдайындағы төлемдерге де, пайда алушыларға төленетін төлемдерге де қатысты. Босату шарттарын кодекстің өзекті редакциясы бойынша нақтылаған жөн.
Заңдық артықшылықтар
Өмірді сақтандыру шарты бойынша қаражаттың ерекше құқықтық мәртебесі бар. Әдетте сақтандыру шарты бойынша:
- сақтандыру төлемі пайда алушыға арналған, сондықтан үшінші тұлғаларға мүліктік дауларда оған үміттену қиын;
- заңда көзделген шамада төлем ажырасу кезінде бөлінетін ортақ мүлікке кірмейді;
- пайда алушының төлемге құқығына дау айту қарапайым мұраны бөлуден әлдеқайда қиын;
- отбасы ақшаны мұраға кіргендегідей 6 айдан кейін емес, құжаттарды тапсырғаннан соң бірнеше жұмыс күні ішінде алады.
Сонымен қатар шарт туралы мәліметтер сақтандыру құпиясын құрайды: сақтандырушы оларды заңда тікелей белгіленген жағдайлардан басқа бөгде адамдарға жария етуге құқылы емес. Қорғаудың нақты көлемі заң мен шарт талаптарына байланысты, сондықтан мұнда абсолютті кепілдік беруге болмайды, бірақ жалпы алғанда пайда алушының ұстанымы өте мықты.
Девальвациядан қорғау
Валюталық бағдарламалар — жыл сайынғы жарналармен немесе бір жолғы жарнамен — доллар бағамына байланған. Жарналар төлем күнгі бағам бойынша теңгемен төленеді, ал сақтандыру сомасы мен төлемдер валютада есептеледі. Осылайша жинақ теңгенің әлсіреуінен қорғалады, ал есептелетін табысты ескергенде өсуі де мүмкін. Табыстылық бағдарлама мен сақтандыру компаниясына байланысты; бағдарлар — кеңесшінің есебінде.
Полис кепілімен қарыз
Белгілі бір уақыт әрекет еткен кейбір бағдарламаларда шартты бұзбай-ақ сақтандырушыдан сатып алу сомасының белгілі бір үлесіне дейін қарыз алуға болады. Бұл ақша шұғыл қажет болғанда, ал жинақ пен қорғаудан айырылғыңыз келмегенде көмектеседі. Қарыздың шарттары мен мөлшері шартқа байланысты.
Қорытынды
Салықтық шегерім, төлемдердің салықтан босатылуы, ерекше құқықтық мәртебе, девальвациядан қорғау және қарыз алу мүмкіндігі жинақтаушы сақтандыруды ақша жинаудың қарапайым тәсілінен әлдеқайда артық етеді. Dynasty кеңесшісі салық бойынша үнеміңізді есептеп, бағдарлама таңдауға көмектеседі, ал болжамды жарнаны сайттағы калькуляторда есептеуге болады.